zaterdag, 14. mei 2005 - 8:30

Luilak: wat is dat?

In de nacht van vrijdag op zaterdag werd er in de Zaanstreek weer traditioneel Luilak gevierd. Veel jongeren verzamelden zich rondom de Luilakvuren en zorgden voor het nodige lawaai. Op sommige plaatsen moest de brandweer ingrijpen omdat de vuurstapel te hoog was òf er te veel vliegvuur was zodat de omgeving gevaar liep. Nergens liep het echt uit de hand.

Wat is Luilak eigenlijk?

Luilak is een volks- en kwajongensfeest, het begin van de vele pinkstervermaken. Alle laatkomers waren luilak en konden dit afkopen door te trakteren. De straatjongens trokken in groepen rond, maakten rumoer en sleepten spullen mee die aan de dichte deuren werden gebonden. In de zestiende en zeventiende eeuw begon luilak al vrijdags en duurde de hele zaterdag. Een van de liedjes die bij Luilak werden gezongen, was: "Luilak, beddezak. Staat om negen uren op. Negen uren, hallef tien, heb je die luilak al gezien?"

De gebruiken waren per plaats verschillend. In de Zaanstreek verzamelden de jongens rond 1895 brandnetels die op een korrie (wagentje) werden geladen. De jongen die als laatste kwam helpen, was de luilak en moest de brandnetels bij elkaar houden. De anderen trokken de korrie door het dorp en hingen aan elke deurknop een bos brandnetels. Bij de notabelen werd vaak een dode rat of kikker aan de deurknop gehangen omdat de jongens hoopten dat ze voor het weghalen een beloning zouden krijgen. Tegenwoordig wordt er een enorme houtstapel in brand gestoken. Bovenop zit Jan Luilak. Verder maken de jongeren ´s morgens vroeg veel herrie, en is vooral vuurwerk erg populair.

Vanaf de jaren dertig van de twintigste eeuw doen, o.a. in Delft, Amsterdam en de Zaanstreek, de gemeentelijke autoriteiten samen met heemkundige verenigingen en jongerenwerk steeds weer pogingen om de luilakviering te controleren. Door het organiseren van evenementen (officiële vuren, optochten, gratis filmvoorstellingen, muziekoptredens) wordt getracht het vandalisme, dat de overhand heeft gekregen boven het maken van lawaai, te beteugelen. © BON / Miranda van der Sloot
Provincie:
Tag(s):