maandag, 2. april 2007 - 21:53

'Het blijft roet'

Delft

Er zijn de laatste dagen berichten (NRC 24 maart) dat sommige roetfilters voor dieselauto's zouden kunnen leiden tot de emissie van ongewenste kleine deeltjes en eveneens andere ongewenste schadelijke reactieproducten.

Met name de TU Delft en het RIVM vrezen voor bovengenoemde risico's. Het gaat dan om zogenoemde retrofit roetfilters voor personenwagens. Dit zijn roetfilters die niet af-fabriek, maar achteraf op personenwagens gemonteerd worden. Hiervoor heeft het ministerie VROM subsidieregelingen geïntroduceerd, overigens voor zowel personenwagens als vrachtwagens.

TNO doet hier momenteel onderzoek naar in opdracht van VROM. Het is daarbij nog te vroeg om te stellen dat er grote risico's zijn, maar het is wel duidelijk dat er meer en tevens experimenteel onderzoek nodig is om definitieve uitspraken te doen.

Bij een "gesloten" filter wordt 100% van de uitlaatgassen door een filterpakket geleid, terwijl bij de "half-open" filters ongeveer 30% tot 50% van de uitlaatgassen daadwerkelijk gefilterd wordt. Juist de half-open filters zijn voor retrofit erg populair, omdat er wat minder strenge eisen gesteld worden aan het regeneratiesysteem van het filter, dat zorgt voor het "verbranden" van het roet zodat het filter niet te vol raakt.

Het is duidelijk dat met een half-open filter niet dezelfde deeltjesvermindering gehaald worden als met een gesloten filter. Bij de eerste is de vermindering aan fijnstofuitstoot van de motor meer dan 90%, terwijl dat voor de half-open filters meer in de ordegrootte van 30% tot 50% ligt.

Op dit moment worden in Nederland 50% van de nieuwe dieselpersonenwagens met zo'n gesloten filter uitgerust. Het half-open filter wordt af-fabriek gemonteerd op enkele vrachtwagenmotoren. In de Verenigde Staten worden vanaf dit jaar de vrachtwagendieselmotoren op grote schaal van roetfilter voorzien.

Voorop staat dat ook de retrofit roetfilters veel schadelijke componenten tegenhouden. De risico's verbonden aan de nieuwe typen "half-open filters" gelden echter in grote mate ook voor de af-fabriek gemonteerde "gesloten" filters.

Ten aanzien van toxische componenten geldt dat deze voorkomen zowel gehecht aan de fijnstofdeeltjes als wel in gasvorm in het uitlaatgas. In dit verband worden vooral componenten genoemd als PAH (polycyclische aromatische koolwaterstoffen), nitro-PAH, oxy-PAH en aldehyden. Zowel half-open als gesloten roetfilters worden gecombineerd met een oxidatiekatalysator, waardoor veel van deze schadelijke componenten met 80% of meer gereduceerd worden.

PAH en sommige nitro-PAH worden in de verbrandingskamer van de motor gevormd en vervolgens in de oxydatiekatalysator en het filter gereduceerd. Sommige nitro-PAH en oxy-PAH zouden echter gevormd kunnen worden. Er zijn geen directe aanwijzingen dat dit ook voor de meest schadelijke verbindingen het geval is. Dit is wel een onderdeel waar duidelijk meer onderzoek naar verricht moet worden, omdat de bestaande informatie soms tegenstrijdig is en er voor de nieuwe half-open filters überhaupt geen informatie beschikbaar is.

Er wordt soms ook de indruk gewekt dat de half-open filters vooral de grote (minder schadelijke) deeltjes afvangt en de allerkleinste deeltjes door laat gaan. Dit is relevant omdat de allerkleinste deeltjes ook het verst in de longen door kunnen dringen en dus ook de meeste schade kunnen aanrichten. Dit blijkt echter niet uit de voorhanden zijnde publicaties. Uit een Zwitserse publicatie van dit jaar komt wel naar voren dat een populair half-open filtertype de deeltjes over het gehele afmetingenspectrum goed reduceert.

Naast de gehele discussie over de mogelijke vorming van toxische componenten spelen ook de hoeveelheden een belangrijke rol. Het kan zijn dat bepaalde toxische stoffen weliswaar wat toenemen, maar dat dat niet leidt tot voor de mens schadelijke concentraties in de buitenlucht. Ook dat zal in vervolgonderzoek aan bod moeten komen.

Samenvattend is het nog te vroeg definitieve uitspraken te doen over de prestatie van roetfilters, zowel de af-fabriek filters als de retro-fit filters. Het is wel duidelijk dat door beide types de uitstoot van veel schadelijke stoffen en deeltjes aanzienlijk wordt teruggebracht.
Categorie:
Tag(s):