dinsdag, 2. maart 2010 - 15:15

Prehistorische boomstamkano gevonden in Elst (GLD)

Groningen

Bij graafwerkzaamheden voor een nieuwe gastransportleiding van Gasunie bij Elst (gemeente Overbetuwe) is een deel van een prehistorische boomstamkano gevonden.

De kano dateert waarschijnlijk uit de periode 400 tot 200 voor Christus en is daarmee het oudste bekende vaartuig van de provincie Gelderland.

Gasunie breidt haar transportnetwerk uit met zo’n 500 kilometer nieuwe gastransportleiding, de zogenaamde Noord-Zuid Route. Tussen Angerlo en Beuningen worden nieuwe leidingen gelegd met een diameter van 48 inch (1, 22 meter). Bij het graven van een bouwkuip voor de kruising van een snelweg kwam een kraanmachinist op een diepte van 3,5 meter een stuk hout tegen. Hij realiseerde zich dat dit niet zomaar een stuk hout was, legde het aan de kant en waarschuwde Gasunie. Gasunie schakelde RAAP Archeologisch Adviesbureau in, dat samen met de archeoloog van de gemeente Overbetuwe de vondstsituatie vastlegde en twee kanofragmenten veiligstelde.

Er zijn twee grotere stukken hout geborgen die samen naar schatting een kwart van een grote boomstamkano vormen. Het grootste deel is twee meter lang en 80 centimeter breed, het kleinste meet ongeveer 80 bij 40 centimeter. In de bodem van de kano is bij het uithollen van de boomstam een zogenaamde dwarsrib uitgespaard om de kano meer stevigheid te geven.

Van het hout is een 14C-monster genomen waarmee aan de hand van de hoeveelheid koolstof-14 isotoop de ouderdom van organisch materiaal kan worden bepaald. Daaruit blijkt dat de kano gemaakt is tussen 400 en 200 voor Christus, de Midden IJzertijd. Het is daarmee waarschijnlijk het oudste vaartuig dat ooit in de provincie Gelderland is gevonden. De oudste vondsten tot nu toe dateren uit de Romeinse tijd en zijn gevonden bij Druten, Kerk-Avezaath en Kapel-Avezaath. Binnenkort zal geprobeerd worden aan de hand van de jaarringen van de boom het exacte kapjaar te achterhalen. In de dwarsrib van de kano zijn ongeveer honderd groeiringen zichtbaar aan de hand waarvan dit wellicht mogelijk is.

De boomstamkano is aangetroffen in afzettingen van een voormalige loop van de Rijn. Op de hoge oeverwallen langs de rivierbedding zijn op verschillende plaatsen sporen van bewoning uit de IJzertijd gevonden.

Boomstamkano’s werden gedurende een lange periode gebruikt, vanaf het Mesolithicum (8800 — 4900 voor Chr.) tot ver in de Middeleeuwen. Boomstamkano’s uit de IJzertijd zijn eerder ook aangetroffen in Vlaardingen, Uitgeest, Nigtevecht en Kadoelderveld. Deze variëren doorgaans in lengte van 6 tot 10 meter. Ze hebben allemaal andere kenmerken en ook de boomstamkano uit Elst is een unieke variant.

De kano is vervoerd naar de afdeling Scheeps- en Onderwaterarcheologie van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Lelystad. Daar wordt het vaartuig bewaard in een vochtige omgeving in afwachting van verder onderzoek en conservering.
Provincie:
Tag(s):