dinsdag, 3. juli 2012 - 12:47

Soorten verliezen functies als anderen voor hen werken

Amsterdam

Gevolgen van co-evolutie komen vaker voor dan gedacht. Een sluipwesp die zich niet meer zelfstandig kan voortplanten doordat een bacterie haar eiproductie heeft overgenomen; een dergelijk verlies van functie komt in de natuur veel vaker voor dan gedacht.

Dat zeggen onderzoekers van de Vrije Universiteit Amsterdam en de Universiteit van Wisconsin. Zij publiceren hun bevindingen vandaag in het vaktijdschrift Ecology Letters.

Soorten profiteren van anderen
Wanneer soorten langdurig met elkaar samenleven verliest de ene soort soms een essentiële functie doordat de ander die al vervult. “Door de evolutie maken soorten een stof niet meer aan als een partner in de omgeving die stof levert,” zegt VU-hoogleraar Jacintha Ellers. “Soorten profiteren dus als anderen voor hen werken. Dat noemen we gecompenseerd functieverlies en is een gevolg van co-evolutie van soorten. Maar die afhankelijkheid kan ze duur komen te staan als de partner verdwijnt, bijvoorbeeld door klimaatverandering. Zonder partner is de kans op overleven klein,” aldus Ellers.

Genoomanalyse brengt functieverlies aan het licht
Wetenschappers hebben de omvang van gecompenseerd functieverlies lang onderschat omdat de gevolgen ervan verborgen blijven zolang de ene soort de ander voor zich kan laten werken. Ellers: “Maar nu zijn er steeds meer soorten waarvan het gehele genoom in kaart is gebracht. Dat maakt het makkelijker om genen op te sporen die hun functie hebben verloren. Zo komen steeds meer gevallen van gecompenseerd functieverlies aan het licht.” De wetenschappers zochten in de wetenschappelijke literatuur naar bewijzen voor gecompenseerd functieverlies en vonden ruim veertig voorbeelden in verschillende ecologische interacties zoals mutualisme, parasitisme en herbivorie.

Mensen en apen maken geen vitamine C meer aan
Behalve dat sluipwespen zich niet meer zelfstandig kunnen voortplanten, kunnen ze ook zelf geen vetten meer aanmaken omdat ze die van hun gastheer opeten. Koralen maken bepaalde aminozuren niet meer aan omdat ze die aangeleverd krijgen van een bacterie. En bladsnijdermieren kunnen geen eiwitten meer verteren omdat ze een schimmel kweken die hen van aminozuren voorziet. Het was al langer bekend dat mensen en apen zelf geen vitamine C meer aanmaken omdat er al genoeg van in hun voedsel zit.

Kennis toepassen bij plaagbestrijding in landbouw
Gecompenseerd functieverlies komt vaak voor in parasieten en schimmels. Daarom denken de onderzoekers dat de nieuwe kennis kan worden toegepast bij plaagbestrijding in de landbouw. “Bestrijding moet zich niet alleen op de parasiet of schimmel richten, maar ook op de andere soort die de verloren gegane functie heeft overgenomen,” zegt Ellers. “Zo is er een schimmel die stengelrot in planten veroorzaakt. Om voort te planten is hij afhankelijk van een bacterie, dus door de bacterie te bestrijden kan de schimmel niet meer voortplanten. Daarmee komt een oplossing van het probleem een stuk dichterbij.”
Categorie:
Tag(s):