woensdag, 8. november 2023 - 19:17

Partijen laten verkiezingsprogramma doorberekenen door CPB

Stembureau
Foto: Archief EHF
Den Haag

Acht politieke partijen hebben hun verkiezingsprogramma’s door laten rekenen door het Centraal Planbureau (CPB). De resultaten daarvan zijn vandaag gepubliceerd. ‘Keuzes in Kaart 2025-2028’ biedt een overzicht van de budgettaire en de economische gevolgen van de beleidsvoorstellen van de partijen. Er zijn op vele vlakken duidelijke en soms zelfs forse verschillen in de financieel-economische keuzes van de partijen.

Deelname aan ‘Keuzes in Kaart’ is vrijwillig. VVD, D66, GroenLinks-PvdA, CDA, ChristenUnie, Volt, JA21 en SGP hebben van het aanbod gebruikgemaakt om hun verkiezingsprogramma te laten doorrekenen. CPB-directeur Pieter Hasekamp: “De vervroegde verkiezingen zorgden bij het CPB en de politieke partijen voor meer druk op een doorgaans toch al intensief proces. Ondanks de korte voorbereidingstijd zijn partijen erin geslaagd een breed palet aan beleidsmaatregelen te specificeren. Vraagstukken als de toekomst van het toeslagenstelsel en het thema bestaanszekerheid zijn bij alle partijen terug te zien in hun keuzes, hoewel er grote verschillen zijn in de gekozen aanpak.” 

Keuzes en afruilen

De doorrekening zorgt ervoor dat politieke partijen hun plannen concreet maken en legt iedereen langs dezelfde meetlat, zodat budgettaire en economische gevolgen van de beleidskeuzes goed vergeleken kunnen worden. In deze editie van Keuzes in Kaart zijn voor het eerst ook de gevolgen voor de omvang van de armoede in Nederland doorgerekend. Beleidskeuzes brengen afruilen met zich mee; extra uitgaven kunnen bijvoorbeeld de koopkracht ondersteunen, maar ook het begrotingssaldo verslechteren. De doorrekening brengt die afwegingen in kaart. 

Geen stemwijzer

Het CPB berekent budgettaire en economische effecten van maatregelen. Dat is maar één aspect van de beleidskeuzes die bij verkiezingen voorliggen. De doorrekening is dan ook geen stemwijzer. VVD, D66, GroenLinks-PvdA, ChristenUnie en Volt hebben het verkiezingsprogramma ook op andere aspecten laten doorrekenen door het Planbureau voor de Leefomgeving. Zie de website van het PBL voor meer informatie.

Vragen en antwoorden

Waarom zijn niet alle verkiezingsprogramma’s doorgerekend? 

Deelname is op vrijwillige basis. De doorrekening is een intensief proces in een kort tijdsbestek dat veel capaciteit van het CPB vraagt. Om de kwaliteit te kunnen waarborgen, is het niet mogelijk om de programma’s van alle partijen die meedoen aan de Tweede Kamerverkiezingen door te rekenen – ditmaal zijn dat er 26. Daarom zijn uitsluitend de partijen die bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen zetels hebben behaald uitgenodigd voor deelname.

Hoeveel partijen deden er vorige keer mee? 

In 2020 deden er tien partijen mee. Dit jaar doen JA21 en Volt voor het eerst mee, de overige partijen deden ook bij de vorige editie mee. Toen namen de PvdA en GroenLinks nog als twee afzonderlijke partijen deel.

Zijn er qua aanpak verschillen ten opzichte van de vorige Keuzes in Kaart?

De aanpak is grotendeels hetzelfde. Het voornaamste inhoudelijke verschil ten opzichte van 2021 is dat gegeven de kortere voorbereidings- en doorlooptijd er in deze editie geen rapportage van langetermijnindicatoren plaatsvindt, zoals de lasten voor toekomstige generaties. Waar relevant zijn effecten op langere termijn wel kwalitatief benoemd. Om dezelfde reden geldt dat er alleen maatregelen met een budgettaire ondergrens van 200 miljoen euro worden doorgerekend. In 2021 was de ondergrens 100 miljoen euro. Een toevoeging ten opzichte van de vorige editie is de opname van de armoede-indicator, die het CPB sinds zomer 2022 standaard meeneemt in de beschrijving van de inkomenseffecten.

Categorie:
Provincie: