Kosten gemeenten bijna 8 procent hoger in 2024
In 2024 hebben gemeenten 80,9 miljard euro uitgegeven. Dit is 5,8 miljard euro meer dan in 2023. Vooral de zorgkosten en de kosten van grondexploitatie stegen sterk. De opbrengsten van gemeenten waren hoger dan hun kosten, waardoor het eigen vermogen van gemeenten toenam. Dit meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op basis van nieuwe cijfers.
De opbrengsten van gemeenten bedroegen 82,9 miljard euro. Het exploitatiesaldo voor bestemming was 2,0 miljard euro, tegen 1,6 miljard euro in 2023.
Kostenstijging grootst bij sociale taken
Aan sociale taken besteden gemeenten verreweg het meest. De grootste kostenpost is Overig sociaal domein, met daarbij de hoogste uitgaven aan jeugdzorg, de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en vluchtelingenopvang. Deze uitgaven stegen ook het meest (+2,3 miljard euro).
De tweede grote uitgavenpost met sociale taken is Inkomensregelingen en participatie, met bijvoorbeeld bijstand, schuldhulpverlening en sociale werkplaatsen. De uitgaven hieraan namen iets af doordat de energietoeslag in 2024 is afgeschaft.
Procentuele kostenstijging grootst bij volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
De kosten op het beleidsterrein volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing kwamen uit op ruim 5,8 miljard euro. Dit is bijna 20 procent meer dan een jaar eerder. Vooral de lasten van grondexploitatie namen sterk toe. De vier grote steden hebben op deze post ruim 1,1 miljard euro aan lasten geboekt, tegen bijna 0,6 miljard euro in 2023. Het betreft vooral grondexploitaties in Amsterdam, Rotterdam en Utrecht.
Inkomsten 6,2 miljard euro hoger dan in 2023
In 2024 bedroegen de totale baten van gemeenten 82,9 miljard euro, tegen 76,7 miljard euro een jaar eerder. De baten van gemeenten bestaan uit inkomsten uit het gemeentefonds, heffingsopbrengsten en overige baten. De belangrijkste gemeentelijke heffingen zijn de onroerendezaakbelasting, de rioolheffing, de afvalstoffenheffing en de parkeergelden.
De inkomsten uit het gemeentefonds stegen met 2,8 miljard euro naar 44,1 miljard euro. Naast een compensatie voor loon- en prijsstijgingen, kregen gemeenten ook meer geld om de stijgende kosten van de jeugdzorg te compenseren. Hier staat tegenover dat het budget voor de energietoeslag uit het gemeentefonds verdween.