OM: Strafrechtelijke handhaving landbouwvoertuigen op snelwegen bij demonstraties
De boerenprotesten van de afgelopen weken op verschillende plekken hebben duidelijk gemaakt dat er veel vragen leven over wie wanneer wel of niet ingrijpt als landbouwvoertuigen op de snelweg rijden.
Uitgangspunt OM
Het Openbaar Ministerie (OM) heeft in dat kader uitgangspunten vastgesteld voor de strafrechtelijk handhaving. Het uitgangspunt van het Openbaar Ministerie is dat het demonstratierecht in beginsel niet in de weg staat aan strafrechtelijke vervolging. Voor rijden met een landbouwvoertuig op een snelweg geldt dat dit doorgaans gevaarzettend is en daarmee strafbaar. 'Strafrechtelijk optreden is gezien de ernst van de gedraging dan ook aangewezen', aldus het OM.
De Wom
Demonstreren is een grondrecht dat bescherming verdient. Op basis van de Wet openbare manifestaties (Wom) moet een demonstratie tijdig worden gemeld bij de gemeente zodat de burgemeester kan besluiten wat nodig en mogelijk is. De burgemeester heeft de bevoegdheid om een demonstratie indien nodig te beperken, te verbieden of te beëindigen.
'Geen strafvervolging voor één enkelvoudige overtreding van de Wom'
Soms is er alleen sprake van een overtreding van de Wom. Bijvoorbeeld als de organisatie de demonstratie niet heeft gemeld bij de gemeente of aanwijzingen van de burgemeester niet volgt. Het uitgangspunt is dat geen strafvervolging wordt ingesteld voor één enkelvoudige overtreding van de Wom, als die niet gepaard gaat met andere strafbare feiten. De rechter komt dan namelijk meestal tot ontslag van alle rechtsvervolging of een schuldigverklaring zonder oplegging van een straf. Het belang om te kunnen demonstreren weegt bij Wom-overtredingen vaak zwaarder dan het belang van de strafrechtelijke vervolging.
Verkeersveiligheid
Met regelmaat vinden er echter ook demonstraties plaats die invloed hebben op de verkeersveiligheid. Het gaat dan om gedragingen als het langzaam rijden op een snelweg en het blokkeren van een snelweg. Langzaam rijden op de snelweg of een weg blokkeren levert in beginsel andere strafbare feiten op. Bijvoorbeeld gevaarlijk gedrag in het verkeer (artikel 5 Wegenverkeerswet, WVW) of het veroorzaken van gevaarlijke situaties (artikel 162 Wetboek van Strafrecht). Voor dit soort feiten geldt dat strafrechtelijk optreden nadrukkelijk niet is uitgesloten. Het OM kijkt per situatie wat nodig en passend is; dat blijft lokaal maatwerk.
Landbouwvoertuigen
Bij het rijden met landbouwvoertuigen op de snelwegen is gezien de gevaarzetting strafrechtelijk handhaving in beginsel aangewezen. Dat geldt ook voor het afplakken van kentekens. Dat is alleen anders als de demonstratie in de vorm van het rijden op de snelweg met landbouwvoertuigen is aangemeld bij de burgemeester en deze het niet heeft verboden.